لولهGRP
لوله GRP مخفف کلمه GLASS REINFORCED PLASTIC می یاشد. این لوله ها به انواع مختلفی تقسیم می شود.


انواع مختلف این لوله ها عبارتند از
- لوله های جی آر پی با رزین پلی استر: این نوع لوله ها دارای پایین ترین کیفیت از نظر مقاومت شمیایی و مکانیکی می باشند. موارد استفاده آنها بیشتر در انتقال آب می باشد.
- لوله های GRV: این نوع لوله ها دارای کیفیت متوسط هستند.
- لوله های GRE: این نوع لوله ها بهترین کیفیت را دارا هستند.
لوله GRP یا همچنین شناخته شده به عنوان لولههای شیشهای تقویت شده با پلاستیک (Glass Reinforced Plastic)، نوعی لوله است که از ترکیبی از رزین پلی استر و الیاف شیشهای ساخته میشود. این لولهها با استفاده از پروسههای تولید مختلفی از جمله ماتریس رزینی و الیاف شیشهای، ساخته میشوند. قابلیت تحمل فشار تا ۳۰۰۰ پام از نکات قابل تامل در این لوله ها می باشد.


لولههای GRP به دلیل خواص فیزیکی و مکانیکی برتری که دارند، در بسیاری از صنایع و کاربردها استفاده میشوند. برخی از ویژگیهای لولههای جی آر پی عبارتند از:
- مقاومت بالا: لولههای کامپوزیت دارای مقاومت بسیار بالا در برابر فشار، ضربه و خمش هستند.
- مقاومت در برابر خوردگی: این لولهها مقاومت بسیار خوبی در برابر خوردگی شیمیایی و الکتروشیمیایی در محیط های بسیار خورنده مخصوصا محیط های کلر دار ، آب ژاول دارند.
- سبک وزن: لولههای کامپوزیت به دلیل استفاده از مواد سبکتر نسبت به فولاد، سبک وزن هستند و راهاندازی و نصب آنها را آسان میکند.
- عایق الکتریکی: لولههای کامپوزیت خواص عایق الکتریکی دارند و برای کاربردهایی که نیاز به عایق برقی دارند، مناسب هستند.
- مقاومت در برابر حرارت: لولههای جی آر پی با افزودنی های خاصی به آن مقاومت خوبی در برابر حرارت دارند و میتوانند در دماهای بالا عمل کنند.

با توجه به این ویژگیها، لولههای GRP در صنایع نفت و گاز، صنایع شیمیایی، صنایع آب و فاضلاب، صنایع دریایی و صنایع ساختمانی بسیار استفاده میشوند.
لوله های GRP چه مزیتی نسبت به لوله های فلزی دارند؟
لولههای GRP نسبت به لولههای فلزی برخی مزایا و مزیتهایی دارند. در زیر به برخی از این مزایا اشاره میکنم:
- مقاومت در برابر خوردگی: لولههای کامپوزیت مقاومت بسیار بالایی در برابر خوردگی شیمیایی و الکتروشیمیایی دارند. این ویژگی باعث میشود که این لولهها در محیطهایی که تماس با مواد شیمیایی یا آب شور دارند، به خوبی عمل کنند.
- سبک وزن: لولههای کامپوزیت به دلیل استفاده از مواد سبکتر نسبت به فلز، سبک وزن هستند. این امر نه تنها باعث میشود که نصب و حمل و نقل آنها آسان تر باشد، بلکه نیاز به سازههای پشتیبان کمتری دارند.
- عایق الکتریکی: لولههای جی آر پی خواص عایق الکتریکی دارند. این ویژگی منجر به جلوگیری از هدررفت انرژی الکتریکی و حفاظت از سیستمها و تجهیزات الکتریکی میشود.
- مقاومت در برابر حرارت: لولههای کامپوزیت مقاومت خوبی در برابر حرارت دارند و میتوانند در دماهای بالا عمل کنند. این ویژگی آنها را برای کاربردهایی که نیاز به مقاومت در برابر حرارت دارند، مناسب میکند.
- عمر مفید بالا: لولههای کامپوزیت به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و تجزیهناپذیری، عمر مفید طولانیتری نسبت به لولههای فلزی دارند.
- قابلیت شکلدهی و طراحی انعطافپذیر: لولههای کامپوزیت به راحتی قابل شکلدهی و تولید به هر شکل و اندازهای هستند. این ویژگی به طراحان و مهندسین امکان میدهد تا طرحها و سیستمهای مختلف را با انعطافپذیری بیشتری طراحی کنند.
همچنین، مهم است به این نکته توجه کنیم که لولههای GRP همچنان باید با مواردی مانند تحمل فشار، استحکام ساختاری و استانداردهای معمول در صنعت مطابقت داشته باشند. در نهایت، انتخاب بین لولههای جی آر پی و فلزی بستگی به نیازهای خاص پروژه و شرایط کاربردی دارد. نکته جالب استفاده از این لوله ها در PIPELINE می باشد که مزیای آن در قسمت جمع بندی آمده است. از جمله عدم نیاز به پوشش این لوله ها.

لیست قیمت لوله GRP
قیمت لوله های GRP بستگی به فشار طراحی و سیال داخل آن دارد. برای مشاوره درباره قیمت میتوانید به سایت های مختلف سربزنید. بعنوان نمونه می توانید به سایت www.ameron.ir مراجعه نمایید. بعنوان مثال لوله ۱۲ اینچ با فشار ۵۰ بار قیمت حدود ۷۰ یورو به ازای هر متر را دارد.


استاندارد لوله های کامپوزیت AWWA C950 و API 15LR و API 15HR می باشد.
بهترین تولید کنندگان در ایران
چندین تولید کننده ایرانی وجود دارند. ولی توصیه مهم برای مهندسان طراح پایپینگ و Pipeline این است که نام تولید کننده و نوع محصول را مشخص کنند. بگذارید با جزئیات بیشتر توضیح دهیم. این لوله ها مانند لوله های فلزی مانند API 5L X52 دارای یک استاندارد نیستند. شما اگر از هر کارخانه ای در دنیا لوله X52 خرید کنید دارای یک مشخصه می باشد و تمام تولیدات بر اساس استاندارد API 5L تولید می شوند. همه لوله های X52 دارای یک spec هستند و فرقی نمی کند که از کدام کارخانه خرید کنید. ولی در صنعت جی آر پی اینطور نیست و هر تولید کننده روش و مواد اولیه خود را استفاده می کند.

بگذارید بیشتر توضیح دهیم. فرض کنید شما میخواهید چسب کاشی بخرید. میدانید محصولات زیادی در بازار وجود دارند. جالب است بدانید که خیلی از این چسب های کاشی بعد از مدتی چسبندگی خود را از دست می دهند و کاشی از دیوار جدا می شود. تنها یک یا دو محصول هستند که کیفیت خوبی دارند. یکی از آنها BK2F هست. حالا فرض کنید شما یک پیمانکار دارید و میخواهید چسب کاشی سفارش دهید.
شما در این وضعیت چطور سفارش می دهید؟ آیا به پیمانکار خود میگویید مثلا ۵۰ کیلو چسب کاشی بخر؟ یا میگویید ۵۰ کیلو چسب BK2F بخر.؟ اگر مشخص نکنید که پیمانکار شما چه چسب کاشی خریداری کند قطعا پیمانکار به دنبال ارزانترین جنس خواهد رفت. چون شما فقط بصورت کلی به پیمانکار خود گفته اید که چسب کاشی بخر. ولی مشخص نکردید چه نوع و چه مارکی.
بعد از مدتی کاشی از دیوار جدا می شود. بعد نتیجه گیری که میکنید این است که چسب کاشی خوب نیست. در خصوص لوله های جی آر پی هم قضیه بهمین صورت می باشد. بدلیل اینکه SPEC های لوله های جی آر پی خیلی کلی و مختصر نوشته شده اند همین قضیه اتفاق خواهد افتاد. اگر در MTO و ISOMETRIC فقط بنویسید GRP PIPE PN 20 BAR یا GRE PIPE PN 20 BAR و نوع و برند آنرا مشخص نکنید و در SPEC لوله هم بصورت کلی مشخصات لوله خود را نوشته باشید پیمانکار بدنبال ارزانترین جنس خواهد رفت. در نتیجه در سیستم Piping یا pipeline خود نشتی و یا شکستن لوله ها را تجربه خواهید کرد و نتیجه مناسبی نخواهید گرفت. شرکت امرون ایران تولید خود را مطابق با محصولات امرون تولید می کرد که پس از تحریم این شرکت بدون شریک خارجی به تولید خود ادامه داد.
بهترین شرکت برای خرید لوله های فایبرگلاس در ایران شرکت امرون ایران می باشد که در فاز های پارس جنوبی لوله های جی آر پی را برای فازهای ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹ ۱۲ و ۱۵ ساختند و تولید کردند. لوله های انتقال آب دریا که حاوی آب شور می باشد و از خورندگی بالایی برخوردارند. بهترین محصول لوله جی آر پی برای واحد های نفت و گاز سر چاهی و واحدهای فرایندی بانداستراند سری ۳۴۰۰ می باشد. هم در MTO و هم در SPEC محصولات و هم در کاتالوگ نرم افزار PDMS حتما در قسمت description نوع و کد محصول را قید نمایید. در غیر اینصورت تنوع وسیعی از محصولات با کیفیت های متفاوت وجود دارند که در هنگام خرید می تواند استفاده شود. بعنوان مثال GRE PIPE BELL & SPIGOT BONDSTRAND 3400, DESIGN PRESSURE 30 BAR

پیشنهاد ما برای خرید لوله های جی آر پی شرکت امرون ایران می باشد. سایت این شرکت www.ameron.ir می باشد. لوله های این شرکت کیفیت بسیار خوبی دارند و توصیه ما هم استفاده از سری محصولات باند استراند سری ۳۴۰۰ این شرکت می باشد.
کاربردهای لوله GRP
کاربردهای لوله های فایبر گلاس در ساخت رینگهای مدفون آتشنشانی ، انتقال آب دریا ،آب شیرین کن های صنعتی و محیط های اسیدی و قلیایی می باشد.

لولههای GRP به دلیل ویژگیها و خواصی که دارند، در بسیاری از صنایع و کاربردها مورد استفاده قرار میگیرند. برخی از کاربردهای رایج لولههای جی آر پی عبارتند از:
- صنایع نفت و گاز: لولههای کامپوزیت در صنایع نفت و گاز به عنوان خطوط انتقال نفت، گاز، آب خنک کننده و سیستمهای فاضلاب استفاده میشوند. این لولهها به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و فشار، مقاومت در برابر حرارت و خواص عایق الکتریکی، مناسب برای استفاده در محیطهای سخت صنعتی هستند.
- صنایع آب و فاضلاب: لولههای کامپوزیت در صنایع آب و فاضلاب به عنوان خطوط انتقال آب تصفیه شده، آب شرب، فاضلاب و سیستمهای آبیاری استفاده میشوند. این لولهها به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و تجزیهناپذیری، دوام و عمر مفید بالا و قابلیت انعطافپذیری در طراحی، مناسب برای استفاده در صنایع آب و فاضلاب هستند.
- صنعت دریایی: لولههای کامپوزیتی در صنعت دریایی به عنوان خطوط انتقال آب شور، سیستمهای خنک کننده و سیستمهای فاضلاب استفاده میشوند. این لولهها به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی، فشار و حرارت، قابلیت مقابله با شرایط محیطی سخت در دریا را دارند.
- صنایع ساختمانی: لولههای جی آر پی در صنایع ساختمانی به عنوان خطوط انتقال آب، سیستمهای آتشنشانی، سیستمهای تهویه و سیستمهای فاضلاب استفاده میشوند. این لولهها به دلیل وزن سبک، مقاومت در برابر خوردگی و طول عمر طولانی، مناسب برای استفاده در ساختمانها هستند.
- صنعت آبشناسی: لولههای جی آر پی در صنعت آبشناسی به عنوان خطوط انتقال آب سطحی و زیرزمینی، سیستمهای آبیاری و سیستمهای تصفیه آب استفاده میشوند. این لولهها به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و تجزیهناپذیری، دوام بالا و قابلیت انعطافپذیری در طراحی، مناسب برای استفاده در صنعت آبشناسی هستند.
به طور کلی، لولههای فایبرگلاس به دلیل مزایایی که دارند، در صنایع مختلفی مورد استفاده قرار میگیرند و به عنوان جایگزینی بهتر برای لولههای فلزی و PVC در نظر گرفته میشوند.
فرایند ساخت
فرایند ساخت آن بصورت هم پیوسته و هم ناپیوسته امکان دارد. هر کدام از این روشها مزیت خاص خود را دارد. ما روش ناپیوسته را به شما پیشنهاد می دهیم.

چسب
چسب اتصال لوله های GRP یا GRE از مواد خاصی تهیه می شود که باید بین لوله و فیتینگ قرارگیرد تا باندینگ بین آنها برقرار شود و از نشتی جلوگیری کند.
استفاده برای لوله های حفاری برای Tubing and casing
لوله های فایبرگلاس و کامپوزیتی برای فشار های بالا مانند خطوط لوله نفت و گاز و همچنین برای لوله های حفاری Tubing و casing مورد استفاده قرار میگیرد. فشار های تا ۳۰۰۰۰ psi یا ۲۰۰ بار برای لوله های GRE قابل تحمل می باشد.
مهمترین نکته در استفاده این لوله ها در فشار بالا تکنولوژی بکار رفته در این لوله هاست که فقط در انحصار چند شرکت در دنیا می باشد.
تفاوت لوله های GRP و GRE
تفاوت لوله های GRP و GRE کیفیت آنها است. هر دو این لوله ها فایبر گلاس و کامپوزیت هستند. تفاوت اصلی در رزین بکار رفته در تولید این لوله ها است. رزین لوله های GRE اپوکسی می باشد در حالیکه رزین لوله های جی آر پی رزین پلی استر است. کیفیت لوله های GRE بسیار بالا تر از لوله های فایبرگلاس است. لوله های GRE هم مقاومو مکانیکی بالاتری دارند و هم میاومت شیمیایی بسیار بهتری در مقابل طیف وسیعی از مواد خورنده مانند آب دریا ، گاز ترش حاوی کلراید و یا H2S ، آب ژاول، نفت ترش ، اسید ها و محیط های قلیلایی دارند.
اگر قصد استفاد از لوله های کامپوزیتی را دارید بهتر است از لوله های GRE استفاده کنید.
اتصالات
تمامی اتصالات مانند زانویی ، TEE , REDUCER , ELBOW , FLANGE , تولید می شوند. نحوه اتصال بین لوله های جی آر پی و fitting ها بصورت bell & spigot و بصورت چسبی می باشد. این نوع اتصال مزیت های زیادی نصبت به اتصالات اورینگی دارد و توصیه می گردد.
نوع دیگر اتصال بین لوله ها و fitting ها اتصال Oring می باشد که در فشار های پایین و مصارف آب کاربرد دارد. این نوع اتصال ضعیف می باشد.
معایب
یکی از معایب لوله های فایبرگلاس تعداد کم تولید کنندگان آن می باشد. برای اینکه در پروژهایتان موفق شوید بهتر است با تولیدکنندگان با تجربه همکاری کنید. تولید لوله های فایبرگلاس توسط تعداد زیادی از کارخانه ها انجام می شود. ولی تعداد خیلی کمی توان نصب موفق این لوله ها را دار ند. بسیاری از پروژه ها با لوله های فایبرگلاس انجام شده اند ولی بسیاری از آنها با شکست مواجه شده اند. تنها دلیل همکاری با شرکت های بی تجربه می باشد. نصب این لوله ها باید توسط پیمانکاران باتجربه انجام شود. تنها شرکت موفق شرکت امرون می باشد که توسط شرکت توتال در پارس جنوبی از لولههای این شرکت استفاده کرده است.
کارخانه های تولیدکننده
تعداد زیادی کارخانه تولیدکننده لوله های فایبرگلاس در کشور فعال می باشد. شرکتهای مختلفی ازجمله امرون ایران از جمله تولید کنندگان مطرح در کشور می باشند.
ولی برحسب تجربه و پروژه های متعدد انجام شده بهترین تولید کننده امرون ایران Ameron می باشد و برای خرید توصیه می گردد. تجربه های متعدد ما در استفاده از لوله های کامپوزیتی در پروژه های مختلف قبلی و استفاده از لوله های چند سازنده دلیل انتخاب ما می باشد. نصب این لوله ها باید با دقت فراوان انجام شود..
لوله های فایبر گلاس چگونه تولید می شوند؟
این لوله های به دو روش تولید می شوند:
تولید به روش پیوسته
تولید به روش نا پیوسته
در زیر به تفاوت آنها اشاره می کنیم.
تولید به روش پیوسته
در این روش تولید لوله بصورت پیوسته بصورت پاشش رزین و الیاف بر روی قالب انجام می شود. در این روش سند و یا ماسه همراه با رزین و الیاف روی یک قالب پاشیده میشود. عیب این روش کیفیت پایین محصول است.
تفاوت لوله های GRP و GRE
تفاوت اصلی بین لوله های GRP و GRE نوع رزین مصرفی آنها می باشد. رزین مصرفی در لوله های جی آر پی ایزوفتالیک می باشد و در لوله های GRE رزین اپوکسی می باشد. لوله های GRE بمراتب بهتر از لوله های با رزین ایزوفتالیک هستند. مقاومت مکانیکی و شیمیایی آنها بسیار بهتر است. بنابراین در پروژه های خود حتما از لوله های GRE استفاده نمایید.
تولید به روش ناپیوسته
در تولید ناپیوسته الیاف شیشه و رزین بدور یک قالب میپیچند. این روش مقاومت مکانیکی بهتری را ایجاد می کند. کیفیت لوله های تولیدی بالاتر است.
استانداردهای متداول
استاندارد لوله های جی آر پی AWWA C950 و برای استرس آنالیز لوله های جی آر پی ISO14692 می باشد. دیگر استاندارهای متداول عبارتند از:
- ASTM D-3262
- ASTM D-3517
- ASTM D-3754
- AWWA M-45
- BS EN 1796
- BS EN 14364
- AWWA C950
- ISO 10466

لوله GRP را از کدام کارخانه بخرم؟
در پاسخ به این سوال برای نتیجه بهتر و موفقیت پروژه شرکت امرون ایران بهترین گزینه برای خرید می باشد. آدرس وب سایت این شرکت در بالای این بخش ذکر گردیده است. بهتر است لوله های GRE را بجای جی آر پی بخرید. سری بانداستراند ۳۴۰۰ بهترین گزینه برای خرید می باشد. زيرا هم رزین آن اپوکسی است و هم مقاومت شیمیایی و مکانیکی خوبی را دارا می باشد.


قیمت لوله های فایبر گلاس در مقایسه با لوله های فلزی
در مقایسه با لوله های فلزی در صنعت نفت و گاز لوله های GRE در جاهاییکه خوردگی بالایی دارند ارزان تر تمام می شود. ضمن اینکه این لوله ها پوشش نمی خواهند وپایش خوردگی هم در آنها لازم نیست.
جمع بندی و حرف آخر
برای جمع بندی باید بگوییم که لوله و اتصالات GRP شامل Elbow ، TEE ، Reducer و Flange قابل ساخت می باشد
لوله های GRE می تواند جایگزین ارزان تر و با قیمت پایین تر نسبت به خط لوله های فلزی و کربن استیل با گرید های API 5L باشند. این لوله ها در صورت نیاز به اجرا به صورت Underground نیاز به پوشش پلی اتیلن یا پلی اورتان برای محافظت ندارند. مزیت های اقتصادی این لوله ها عبارتند از
- ۱- عدم نیاز به پوشش در حالت خط لوله های دفنی و زیرزمینی
- ۲- عدم نیاز به حفاظت کاتدیک و تجهیزات پایش خوردگی مانند CC و CP
- ۳- سر جوش های بسیار ارزان تر از جوش کربن استیل
- ۴- عدم نیاز به رادیوگرافی و عملیات حرارتیPWHT جوش
- ۵- سرعت اجرا
- ۶- قیمت ارزانتر نسبت به گریدهای کربن استیل
- ۷- تولید داخل و عدم نیاز به ثبت سفارش واردات
فشار های قابل تحمل این لوله ها تا 3000 PSI می باشد. سایز تا ۵۶ اینچ قطر قابل تولید وسفارش می باشد. سرویس های مورد استفاده شامل
- FIRE WATER
- OILY WATER
- OILY SEWER
- GAS
- OIL
- CLOSED DRAIN
- SEA WATER
- CONDENSATE